Tại trung tâm tài chính New York, một câu nói được truyền tụng trong giới thượng lưu: "Cái chết và thuế là hai điều tất yếu". Thế nhưng, đối với những người đứng trên đỉnh kim tự tháp tài chính, việc để lại gánh nặng thuế khổng lồ cho con cháu không hề là điều bắt buộc.
Từ lâu, tầng lớp thượng lưu đã biến việc bảo vệ và truyền tài sản thành một nghệ thuật tinh vi. Mark Bosler, chuyên gia hoạch định di sản hàng đầu tại Michigan, mô tả quá trình này như một "cuộc chơi cờ đầy chiến thuật".
Ông chia sẻ trên AP: "Trong khi đại đa số người chỉ dựa vào một bản di chúc giản đơn, những người thành đạt lại vận dụng cả một hệ thống chiến lược phức tạp". Điều đáng chú ý là ngay cả khi bạn chưa sở hữu khối tài sản triệu đô, những nguyên tắc quản trị này vẫn có thể mang lại lợi ích thiết thực đáng kể.
Chuyển giao tài sản là một trong những cột mốc quan trọng nhất trong vòng đời tài chính của một gia đình (Ảnh: AP).
Vượt qua rừng rú pháp luật nhờ quỹ tín thác
Nhiều người lầm tưởng rằng quỹ tín thác chỉ dành riêng cho các gia tộc tỷ phú. Thực tế, đây là một công cụ mà các chuyên gia tài chính khuyến cáo ngay cả tầng lớp trung lưu nên cân nhắc để tránh những rắc rối không đáng có.
Theo AP, thách thức lớn nhất trong việc chuyển giao tài sản không phải luôn là thuế (ở Mỹ, chỉ những di sản vượt 15 triệu USD mới phải chịu thuế liên bang), mà chính là quá trình thẩm định di chúc phức tạp tại tòa án. Thủ tục này có thể kéo dài nhiều năm, phơi bày toàn bộ thông tin tài chính gia đình ra công chúng và tốn kém một khoản phí đáng kể.
Renee Fry, CEO của nền tảng hoạch định di sản Gentreo, cảnh tỉnh: "Thiếu một kế hoạch rõ ràng, bạn đang để phần tài sản vốn dành cho con cháu trôi vào tay các luật sư và hệ thống pháp luật. Từ 3% đến 8% giá trị di sản có thể tiêu tan chỉ vì những chi phí này".
Bài học quan trọng ở đây là sự minh bạch về mặt pháp lý và chuẩn bị chu đáo. Các tài sản như bất động sản, cổ phiếu hay tiền tiết kiệm cần được định hình rõ ràng thông qua di chúc hợp pháp hoặc các thỏa thuận dân sự để tránh tranh cãi, điều thường xảy ra khi trụ cột gia đình ra đi bất ngờ.
Một sự chuẩn bị hoàn hảo sẽ đảm bảo tài sản không bị "kẹt" do các thủ tục hành chính rườm rà.
Phép màu của lãi suất kép và quy tắc "nâng giá vốn"
Hãy hình dung một người chú có tầm nhìn xa mua 100 cổ phiếu Nvidia từ năm 1999 với giá chỉ 12 USD mỗi cổ phiếu. Sau nhiều thập kỷ, khoản đầu tư 1.200 USD ban đầu giờ đây có thể lên tới hơn 9 triệu USD nhờ sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ.
Theo Benjamin Trujillo, đối tác tại công ty tư vấn Moneta, đây chính là lúc "hiệu ứng kỳ diệu" của luật pháp toát lên. Tại Mỹ, quy định "Step-up in basis" cho phép người thừa kế nhận số cổ phiếu này và thanh lý với mức thuế gần như bằng không. Số thuế được tính toán dựa trên giá trị tại thời điểm người thân qua đời, không phải giá mua ban đầu từ năm 1999.
Trujillo nhấn mạnh: "Đó như một trò ảo thuật hợp pháp. Tài sản tăng trưởng lặng lẽ qua nhiều thập niên và khi được chuyển giao, khoản thuế kỳ diệu biến mất".
Mặc dù luật thuế ở mỗi quốc gia có những điểm riêng biệt, nhưng triết lý cốt lõi vẫn giữ nguyên giá trị: Đầu tư dài hạn và giữ chặt tài sản chất lượng. Người giàu không "đánh bạc" với tài sản gia tộc mà để thời gian và lãi suất kép làm việc, biến một khoản vốn khiêm tốn thành khối tài sản đồ sộ cho đời sau.
Sai lầm nghiêm trọng: Né tránh cuộc trò chuyện về tài chính
Donald Hayden, chuyên gia từ Private Tax Solutions, chỉ ra rằng ngay cả những gia đình giàu có bậc nhất cũng mắc phải sai lầm cơ bản: Sự im lặng.
Năm 2026 được dự đoán là thời điểm hàng nghìn tỷ USD sẽ chuyển dịch giữa các thế hệ. Tuy nhiên, nguy cơ lớn nhất không đến từ biến động thị trường mà từ chính bàn ăn gia đình. Nhiều bậc phụ huynh dù giàu có vẫn e ngại thảo luận thẳng thắn về tài sản và di sản với con cái.
Hệ quả là thế hệ kế thừa cảm thấy mơ hồ, thiếu chuẩn bị và không hiểu rõ trách nhiệm của mình. Khi không có sự minh bạch về giá trị cốt lõi và ý đồ chuyển giao, mâu thuẫn nội bộ là điều khó lòng tránh khỏi. Donald Hayden nhấn mạnh: "Càng giữ kín, rủi ro càng tăng. Những buổi họp gia đình thường kỳ giúp đồng nhất mục tiêu và giảm bớt bất ổn".
Sự nhầm lẫn giữa "quyền kiểm soát" và "khả năng lãnh đạo" thường làm doanh nghiệp gia đình suy yếu sau khi người sáng lập qua đời. Trao quyền từng bước và giao trách nhiệm có kiểm soát là phương thức duy nhất để thế hệ kế cận đủ bản lĩnh tiếp quản gia nghiệp.
Thao tác đơn giản, hiệu quả vượt trội: Cập nhật người thụ hưởng
Một trong những chiến lược giản đơn nhất mà AP nhắc đến, nhưng thường bị lãng quên, chính là việc chỉ định người thụ hưởng.
Trên các tài khoản ngân hàng, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ hay tài khoản đầu tư, luôn có mục để bạn ghi tên người sẽ tự động tiếp nhận tài sản khi bạn qua đời. Allison Harrison, luật sư tại Ohio, cho biết: "Đây là cách đơn giản nhất để chuyển giao tài sản mà không phải đối mặt với rắc rối pháp lý hay thông qua di chúc".
Điều then chốt là phải thường xuyên cập nhật thông tin này. Bạn chắc chắn không muốn rơi vào tình huống trớ trêu khi toàn bộ tài sản tích lũy cả đời lại rơi vào tay người vợ cũ/chồng cũ chỉ vì quên cập nhật tên người thụ hưởng mới sau khi tái hôn.
Chuyển giao tài sản không đơn thuần là ký một giấy tờ hay sang tên quyền sở hữu. Đó là sự chuẩn bị về mặt pháp lý, tư duy đầu tư và quan trọng hơn cả là sự giao tiếp cởi mở giữa các thế hệ.
Như CEO Renee Fry đúc kết: "Các gia đình thịnh vượng luôn lập kế hoạch trước. Họ không để tài sản và những quyết định quan trọng rơi vào trạng thái thiếu bảo vệ". Dù tài sản của bạn lớn hay nhỏ, việc dành thời gian hoạch định ngay từ hôm nay chính là phương thức tốt nhất để đảm bảo di sản của bạn thực sự phục vụ tương lai của những người thân yêu.
